Yûsuf Suresi
Yûsuf Suresi Sesli Meali
111 Ayet · Türkçe Meal Dinletisi
Elif. Lâm. Râ. Bunlar, apaçık Kitap'ın .
Şüphesiz biz onu, diye Arapça bir Kur'an olarak indirdik.
Biz bu Kur'an'ı sana vahyetmekle, sana anlatıyoruz. Oysa sen bundan önce kesinlikle habersiz olanlardandın.
Bir vakit Yûsuf babasına demişti ki: 'Babacığım! Gerçekten ben rüyamda on bir yıldız, güneşi ve ayı gördüm; onları bana gördüm.'
Babası dedi ki: 'Yavrucuğum! Rüyanı kardeşlerine anlatma, yoksa sana korkunç bir . Çünkü , insan için apaçık bir düşmandır.'
'İşte böylece Rabbin seni seçecek, sana öğretecek ve bundan önce ataların İbrâhim ile İshak'a tamamladığı gibi nimetini sana ve Yakub ailesine de tamamlayacaktır. Şüphesiz Rabbin her şeyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.'
Andolsun ki Yûsuf ve kardeşlerinde, hakikati sorup soruşturanlar için nice vardır.
Hani kardeşleri şöyle demişlerdi: 'Yûsuf ile öz kardeşi, babamıza bizden daha sevgilidir. Oysa biz güçlü ve dayanışma içinde bir topluluğuz. Doğrusu babamız apaçık bir yanılgı içindedir.'
'Yûsuf'u öldürün ya da onu ırak bir yere atın ki babanızın teveccühü yalnız size kalsın; ondan sonra da salih bir topluluk olursunuz.'
İçlerinden bir sözcü: 'Yûsuf'u öldürmeyin; eğer mutlaka bir şey yapacaksanız onu kuyunun dibine bırakın ki geçen bir kervan onu alıp götürsün' dedi.
Babalarına dediler ki: 'Ey babamız! Yûsuf konusunda bize neden güvenmiyorsun? Oysa biz onun kesinlikle iyiliğini isteyenleriz.'
'Yarın onu bizimle gönder; bol bol yesin içsin, koşup oynasın. Şüphesiz biz onu mutlaka koruyup gözetiriz.'
Babaları dedi ki: 'Onu götürmeniz beni gerçekten üzer. Siz farkında olmadan onu bir kurdun yemesinden korkarım.'
Dediler ki: 'Yemin olsun, biz böylesine güçlü bir toplulukken onu bir kurt yerse, o takdirde biz kesinlikle hüsrana uğramış kimseler oluruz.'
Onu alıp götürdükleri ve kuyunun derinliklerine bırakmaya fikir birliğiyle karar verdikleri zaman, biz Yûsuf'a şöyle vahyettik: 'Andolsun ki sen onların hiç farkında olmadıkları bir sırada bu yaptıklarını yüzlerine vuracaksın.'
Akşam vakti ağlayarak babalarına geldiler.
Dediler ki: 'Ey babamız! Biz yarışmak üzere uzaklaştık ve Yûsuf'u eşyalarımızın yanında bıraktık; bir de baktık ki onu kurt yemiş! Gerçi biz doğru söylesek de sen bize inanacak değilsin.'
Üzerine sahte bir kan sürülmüş gömleğini getirdiler. Yakub dedi ki: 'Hayır, nefisleriniz sizi aldatıp böyle kötü bir işe sürüklemiş. Artık bana düşen . Sizin bu anlattıklarınıza karşı ancak Allah'tan yardım istenir.'
Bir kervan geldi; sucularını gönderdiler, o da kovasını kuyuya sarkıttı ve: 'Müjde! İşte bir oğlan çocuğu!' dedi. Onu bir ticaret malı olarak sakladılar. Oysa Allah, onların yaptıklarını hakkıyla bilmekteydi.
Onu değersiz bir fiyata, birkaç dirheme sattılar. Zaten ona pek değer de vermiyorlardı.
Onu satın alan Mısırlı adam karısına: 'Ona iyi bak, makamını şerefli tut; belki bize faydası dokunur ya da onu evlat ediniriz' dedi. İşte böylece Yûsuf'u o yere yerleştirdik ve ona öğretelim diye imkân sağladık. Allah, emrinde mutlak galiptir; fakat insanların çoğu bilmezler.
Yûsuf erginlik çağına ulaşıp olgunlaşınca, biz ona hüküm ve ilim verdik. İşte biz, böyle mükâfatlandırırız.
Evinde bulunduğu kadın, onun nefsinden murat almak istedi; kapıları sımsıkı kilitledi ve: 'Haydi gel!' dedi. Yûsuf: 'Allah'a sığınırım! Şüphesiz efendim bana güzel bir konak verdi, bana iyi baktı. Doğrusu asla kurtuluşa eremez' dedi.
Andolsun ki kadın ona meyletti; eğer görmeseydi o da kadına meyledecekti. Biz kötülüğü ve fuhşiyatı ondan savmak için işte böyle yaptık. Şüphesiz o, bizim ihlasa erdirilmiş seçkin kullarımızdandı.
İkisi de kapıya doğru koşuştu; kadın arkasından onun gömleğini boydan boya yırttı. Kapının önünde kadının efendisiyle karşılaştılar. Kadın hemen: 'Senin ailene kötülük kastedenin cezası, zindana atılmaktan ya da can yakıcı bir azaptan başka nedir?' dedi.
Yûsuf: 'Asıl kendisi benden murat almak istedi' dedi. Kadının ailesinden bir şahit şöyle tanıklık etti: 'Eğer gömleği önden yırtılmışsa kadın doğru söylemiştir, o ise .'
'Yok eğer gömleği arkadan yırtılmışsa kadın söylemiştir, o ise doğru sözlülerdendir.'
Kocası, gömleğin arkadan yırtıldığını görünce şöyle dedi: 'Şüphesiz bu, siz kadınların . Doğrusu sizin pek büyüktür!'
'Yûsuf! Sen bundan vazgeç, bunu kimseye söyleme. Ey kadın! Sen de günahının bağışlanmasını dile; çünkü sen gerçekten hata edenlerden oldun.'
Şehirdeki bazı kadınlar: 'Aziz'in karısı delikanlısından murat almak istiyormuş; delikanlının sevgisi onun yüreğine işlemiş! Biz onu gerçekten apaçık bir şaşkınlık ve sapıklık içinde görüyoruz' dediler.
Kadın, onların dedikodusunu işitince kendilerine haber gönderip ziyafet sofrası kurdu ve her birinin eline birer bıçak verdi. Yûsuf'a da: 'Onların karşısına çık!' dedi. Kadınlar onu görünce hayranlıklarından gözlerinde yücelttiler ve farkında olmadan ellerini kestiler: 'Hâşâ, Allah için! Bu bir beşer olamaz; bu ancak pek şerefli ve yüce bir melektir!' dediler.
Kadın dedi ki: 'İşte hakkında beni kınadığınız kişi budur! Andolsun ki ben onun nefsinden murat almak istedim, fakat o iffetini sımsıkı korudu. Yemin olsun, eğer emrettiğimi yapmazsa mutlaka zindana atılacak ve zelillerden olacaktır!'
Yûsuf dedi ki: 'Rabbim! Zindan bana, bunların beni davet ettiği şeyden daha sevimlidir. Eğer onların benden savmazsan onlara meyleder ve olurum.'
Rabbi onun duasını kabul etti de kadınların ondan savdı. Şüphesiz O, her şeyi hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.
Sonra Yûsuf'un masumiyetine dair bütün gördükleri halde, belli bir süreye kadar onu mutlaka zindana atmayı uygun gördüler.
Onunla birlikte zindana iki genç girdi. Onlardan biri: 'Ben rüyamda şaraplık üzüm sıktığımı gördüm' dedi. Diğeri de: 'Ben de rüyamda başımın üstünde ekmek taşıdığımı ve kuşların ondan yediğini gördüm. Bize bunun bildir; çünkü biz seni görüyoruz' dedi.
Yûsuf dedi ki: 'Size rızık olarak verilecek herhangi bir yemek gelmeden önce, onun size mutlaka bildiririm. Bu, Rabbimin bana öğrettiği ilimlerdendir. Şüphesiz ben, Allah'a inanmayan ve ahireti de kesinlikle inkâr eden bir topluluğun dinini terk ettim.'
'Atalarım İbrâhim, İshak ve Yakub'un dinine uydum. Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmak bize yakışmaz. Bu, bize ve bütün insanlara Allah'ın bir lütfudur; fakat insanların çoğu şükretmez.'
'Ey zindan arkadaşlarım! Birbirinden ayrı birçok derme çatma rabler mi daha hayırlıdır, yoksa her şeye mutlak galip gelen bir tek Allah mı?'
'Sizin O'nu bırakıp taptıklarınız, kendinizin ve atalarınızın uydurduğu kuru isimlerden ibarettir. Allah onlara hiçbir kanıt indirmemiştir. Hüküm yalnızca Allah'a aittir. O, sadece kendisine kulluk etmenizi emretmiştir. İşte dosdoğru din budur; fakat insanların çoğu bilmezler.'
'Ey zindan arkadaşlarım! Rüyanıza gelince: Biriniz efendisine yine şarap sunacak; diğeri ise asılacak ve kuşlar onun başından yiyecektir. İşte fetvasını istediğiniz iş kesinleşip hükme bağlanmıştır.'
Yûsuf, o iki kişiden kurtulacağını bildiği kimseye: 'Efendinin yanında beni an' dedi. Fakat , efendisine bunu hatırlatmayı ona unutturdu da Yûsuf zindanda birkaç yıl daha kaldı.
Bir gün Hükümdar şöyle dedi: 'Doğrusu ben rüyamda yedi semiz ineği yedi zayıf ineğin yediğini görüyorum; ayrıca yedi yeşil başak ve bir o kadar da kuru başak görüyorum. Ey ileri gelenler! Eğer rüya tabir edebiliyorsanız, bana bu rüyamı açıklayın!'
Dediler ki: 'Bunlar karmakarışık düşlerdir; biz böyle düşlerin bilenler değiliz.'
Zindandaki o iki kişiden kurtulmuş olanı, nice zaman sonra Yûsuf'u hatırlayarak şöyle dedi: 'Ben size onun haber veririm; hemen beni zindana gönderin!'
Zindana varınca: 'Yûsuf! Ey doğru sözlü insan! Yedi semiz ineği yiyen yedi zayıf inek ile yedi yeşil başak ve bir o kadar kuru başak hakkında bize bir açıklama yap; umarım ki insanlara dönerim de onlar da gerçeği öğrenirler' dedi.
Yûsuf dedi ki: 'Âdetiniz üzere yedi yıl boyunca ekin ekeceksiniz. Biçtiğiniz mahsulü, yiyeceğiniz az bir miktar hariç, başağında bırakın.'
'Sonra bunun ardından, tohumluk olarak saklayacağınız az bir miktar hariç, onlar için biriktirdiğinizi yiyip tüketecek yedi kurak ve çetin yıl gelecek.'
'Sonra onun ardından öyle bir yıl gelecek ki, insanlar onda bol yağmura kavuşacak ve onda sıkıp sağacaklar.'
Hükümdar: 'Onu bana getirin!' dedi. Elçi Yûsuf'a gelince Yûsuf: 'Efendine dön ve ona ellerini kesen o kadınların hali neydi sor. Şüphesiz benim Rabbim onların hakkıyla bilendir' dedi.
Hükümdar kadınlara: 'Yûsuf'tan murat almak istediğinizde durumunuz neydi?' diye sordu. Kadınlar: 'Hâşâ, Allah için! Biz onun aleyhinde hiçbir kötülük bilmedik' dediler. Aziz'in karısı da şöyle dedi: 'Şimdi apaçık ortaya çıktı. Ondan ben murat almak istemiştim; o ise kesinlikle doğru sözlülerdendir.'
'Bunu, gıyabında kendisine hıyanet etmediğimi ve Allah'ın hainlerin asla başarıya ulaştırmayacağını bilsin diye söyledim.'
'Yine de ben nefsimi temize çıkarmam. Çünkü nefis, Rabbimin merhamet ettiği kimseler hariç, olanca gücüyle kötülüğü emreder. Şüphesiz Rabbim çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.'
Hükümdar: 'Onu bana getirin, onu kendime özel danışman edineyim' dedi. Onunla konuşunca da: 'Şüphesiz sen bugün yanımızda yüksek mevki sahibi ve güvenilir birisin' dedi.
Yûsuf dedi ki: 'Beni ülkenin hazinelerinin yönetimine getir; çünkü ben iyi koruyan ve işi çok iyi bilenim.'
İşte böylece Yûsuf'u o ülkede yerleştirdik; orada dilediği yerde konaklayabilirdi. Biz rahmetimizi dilediğimize eriştiririz ve mükâfatını asla zayi etmeyiz.
İman edip Allah'a karşı gelmekten sakınanlar için ahiret mükâfatı ise kesinlikle daha hayırlıdır.
Yûsuf'un kardeşleri geldiler ve onun huzuruna girdiler. Yûsuf onları hemen tanıdı; onlar ise onu tanıyamamışlardı.
Yûsuf onların erzak yüklerini hazırlatınca şöyle dedi: 'Bana babanızdan olan diğer erkek kardeşinizi getirin. Görmüyor musunuz, ben ölçeği tastamam veriyorum ve ben konuk ağırlayanların en hayırlısıyım.'
'Eğer onu bana getirmezseniz, artık yanımda size bir ölçek zahire bile yoktur ve bir daha bana yaklaşmayın!'
Dediler ki: 'Onu babasından istemeye çalışacağız ve bunu kesinlikle yapacağız.'
Yûsuf yardımcılarına dedi ki: 'Onların ödedikleri sermayeyi yüklerinin içine gizlice koyun. Umulur ki ailelerine döndüklerinde bunu fark ederler de belki tekrar gelirler.'
Babalarına döndükleri zaman: 'Ey babamız! Bize erzak verilmesi yasaklandı. Kardeşimizi bizimle gönder de zahire alalım. Şüphesiz biz onu mutlaka koruyup gözetiriz' dediler.
Yakub dedi ki: 'Daha önce kardeşi konusunda size ne kadar güvendiysem, bunun hakkında da size ancak o kadar güvenirim! Oysa Allah en hayırlı koruyucudur ve O, merhametlilerin en merhametlisidir.'
Yüklerini açtıklarında sermayelerinin kendilerine geri verilmiş olduğunu gördüler. 'Ey babamız! Daha ne isteriz? İşte sermayemiz bize geri verilmiş! Onunla ailemize erzak getiririz, kardeşimizi koruruz ve bir deve yükü zahire daha fazla alırız. Zaten bu aldığımız pek az bir ölçektir' dediler.
Yakub: 'Hep birlikte çaresizce kuşatılıp engellenmeniz hariç, onu bana sağ salim geri getireceğinize dair Allah adına sağlam bir teminat vermedikçe onu sizinle asla göndermem' dedi. Ona sağlam teminatlarını verdiklerinde: 'Allah, bu söylediklerimize vekildir' dedi.
Ve şöyle dedi: 'Oğullarım! Şehre tek bir kapıdan girmeyin, ayrı ayrı kapılardan girin. Gerçi ben, Allah'tan gelecek hiçbir şeyi sizden savamam. Hüküm yalnızca Allah'a aittir. Ben yalnız O'na tevekkül ettim. Tevekkül edenler de yalnızca O'na tevekkül etsinler.'
Babalarının kendilerine emrettiği şekilde şehre girdiklerinde, bu durum onları Allah'ın takdirinden hiçbir şeyle kurtaracak değildi; sadece Yakub'un içindeki bir dileğin yerine getirilmesi oldu. Doğrusu o, kendisine öğrettiğimiz için derin bir ilim sahibiydi; fakat insanların çoğu bilmezler.
Yûsuf'un huzuruna girdiklerinde, o öz kardeşini bağrına bastı ve gizlice: 'Şüphesiz ben senin kardeşinim! Onların yapmış olduklarına artık üzülme' dedi.
Yûsuf onların erzak yüklerini hazırlatırken, su kabını öz kardeşinin yükünün içine koydurdu. Sonra bir çağırıcı: 'Ey kervancılar! Siz kesinlikle hırsızsınız!' diye haykırdı.
Kardeşler onlara dönerek: 'Ne kaybettiniz?' dediler.
Görevliler: 'Hükümdarın su tasını arıyoruz; onu getirene bir deve yükü mükâfat vardır ve ben buna kefilim' dediler.
Kardeşler dediler ki: 'Allah'a andolsun, siz de gayet iyi bilirsiniz ki biz bu ülkede için gelmedik ve biz asla hırsız değiliz!'
Görevliler: 'Peki, eğer söylüyorsanız bunun cezası nedir?' dediler.
Dediler ki: 'Onun cezası, kadeh kimin yükünde bulunursa bizzat kendisinin alıkonulmasıdır. Biz işte böyle cezalandırırız.'
Bunun üzerine Yûsuf, öz kardeşinin kabından önce onların kaplarını aramaya başladı; sonunda su tasını kardeşinin kabından çıkardı. İşte biz Yûsuf için böyle kurduk. Yoksa Allah dilemedikçe, hükümdarın yasalarına göre kardeşini alıkoyamazdı. Biz dilediğimiz kimselerin derecelerini yükseltiriz. Her bilgi sahibinin üstünde daha iyi bilen birisi vardır.
Kardeşler: 'Eğer o çaldıysa, daha önce onun öz kardeşi de çalmıştı' dediler. Yûsuf bu sözü içine attı ve onlara hiç belli etmedi; içinden: 'Sizin durumunuz çok daha kötüdür. Allah, isnat ettiğiniz şeyi çok iyi bilmektedir' dedi.
Dediler ki: 'Ey Aziz! Doğrusu onun çok yaşlı bir babası vardır; onun yerine birimizi alıkoy. Şüphesiz biz seni görüyoruz.'
Yûsuf: 'Eşyamızı yanında bulduğumuz kimseden başkasını alıkoymaktan Allah'a sığınırız! Aksi takdirde biz kesinlikle oluruz' dedi.
Ondan ümitlerini kesince, baş başa verip gizlice fısıldaşmaya başladılar. Büyükleri dedi ki: 'Babanızın sizden Allah adına sağlam bir teminat aldığını ve daha önce de Yûsuf konusunda ne büyük kusur işlediğinizi bilmiyor musunuz? Artık babam bana izin verinceye veya hakkımda Allah hükmedinceye kadar bu ülkeden asla ayrılmayacağım. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.'
'Siz babanıza dönün ve deyin ki: Ey babamız! Şüphesiz senin oğlun hırsızlık yaptı. Biz ancak bildiğimize şahitlik ettik; yoksa biz bekçileri değildik.'
'İstersen bulunduğumuz şehrin ahalisine ve birlikte geldiğimiz kervana sor. Biz kesinlikle doğru söyleyenleriz.'
Babaları dedi ki: 'Hayır, nefisleriniz sizi aldatıp yine kötü bir işe sürüklemiş. Artık bana düşen . Umulur ki Allah onların hepsini birden bana geri getirir. Şüphesiz O, her şeyi hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.'
Onlardan yüz çevirdi ve: 'Ah Yûsuf'um vah!' dedi. Kederden gözlerine ak düştü; o ise acısını hep içine gömüyordu.
Oğulları dediler ki: 'Allah'a andolsun, Yûsuf'u ana ana sonunda kederden eriyip tükeneceksin ya da helak olup gideceksin!'
Yakub dedi ki: 'Ben dayanılmaz kederimi ve hüznümü ancak Allah'a arz ederim! Ve ben Allah tarafından sizin bilmediğiniz şeyleri biliyorum.'
'Ey oğullarım! Gidin, Yûsuf'u ve kardeşini araştırın; Allah'ın rahmetinden sakın ümit kesmeyin. Çünkü inkâr edenler topluluğundan başkası Allah'ın rahmetinden asla ümit kesmez.'
Yûsuf'un huzuruna tekrar girdiklerinde dediler ki: 'Ey Aziz! Bize ve ailemize darlık ve sıkıntı dokundu; değersiz, yetersiz bir sermaye ile geldik. Bize erzak ölçeğini yine tastamam ver ve bize sadaka lütfunda bulun. Şüphesiz Allah, sadaka verenleri mükâfatlandırır.'
Yûsuf: 'Siz henüz içindeyken Yûsuf'a ve kardeşine neler yaptığınızı hatırlıyor musunuz?' dedi.
Hayretle: 'Yoksa sen, gerçekten sen Yûsuf musun?!' dediler. Yûsuf: 'Evet, ben Yûsuf'um, bu da kardeşimdir! Doğrusu Allah bize lütufta bulundu. Şüphesiz kim sakınır ve , muhakkak ki Allah mükâfatını asla zayi etmez' dedi.
Dediler ki: 'Allah'a andolsun, Allah seni gerçekten bize üstün kıldı. Biz ise hakikaten hata eden kimselerdik.'
Yûsuf dedi ki: 'Bugün size hiçbir kınama ve başa kakma yoktur! Allah sizi bağışlasın. O, merhametlilerin en merhametlisidir.'
'Şu gömleğimi götürün, babamın yüzüne sürün de gözleri açılsın; sonra da bütün ailenizle birlikte bana gelin.'
Kervan Mısır'dan ayrılınca babaları dedi ki: 'Eğer bana bunak demezseniz, doğrusu ben Yûsuf'un kokusunu alıyorum!'
Yanındakiler: 'Allah'a andolsun ki sen hâlâ o eski şaşkınlığındasın' dediler.
Müjdeci gelip gömleği yüzüne koyunca, anında gözleri açılıverdi. Yakub: 'Ben size, Allah tarafından sizin bilmediğiniz şeyleri biliyorum dememiş miydim?' dedi.
Oğulları dediler ki: 'Ey babamız! Bizim için günahlarımızın bağışlanmasını dile; çünkü biz gerçekten günahkâr kimselerdik.'
Yakub: 'Rabbimden sizin için ileride bağışlanma dileyeceğim. Şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir' dedi.
Yûsuf'un huzuruna vardıklarında, o anne babasını bağrına bastı ve: 'Allah'ın izniyle güven içinde Mısır'a girin!' dedi.
Anne ve babasını tahtın üstüne çıkardı; hepsi onun huzurunda saygıyla kapandılar. Yûsuf: 'Babacığım! İşte bu, vaktiyle gördüğüm rüyamın . Rabbim onu kıldı. Doğrusu beni zindandan çıkaran ve benimle kardeşlerimin arasını bozduktan sonra sizi çölden getiren Rabbim, bana büyük bir lütufta bulundu. Şüphesiz Rabbim, dilediği şeye lütufkârdır. Muhakkak O, her şeyi hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir' dedi.
'Rabbim! Sen bana mülkten bir pay verdin ve bana öğrettin. Ey gökleri ve yeri yoktan var eden! Dünyada da ahirette de benim velim Sensin. Benim canımı müslüman olarak al ve beni salihler arasına kat!'
İşte bu, sana vahyetmekte olduğumuz haberlerindendir. Onlar işlerine fikir birliğiyle karar verdikleri zaman sen onların yanında değildin.
Sen ne kadar hırsla arzu etsen de insanların çoğu iman edecek değildir.
Oysa sen bunun karşılığında onlardan hiçbir ücret de istemiyorsun. Bu, âlemler için ancak bir öğüttür.
Göklerde ve yerde nice vardır ki, onlar bu delillerin yanından yüz çevirerek geçerler.
Onların çoğu, ancak Allah'a ortak koşarak O'na inanırlar.
Yoksa onlar, Allah'ın kuşatıcı bir azabının kendilerini sarmasından veya hiç farkında değillerken kıyametin ansızın başlarına kopmasından güvende midirler?
De ki: 'İşte bu benim yolumdur. Ben ve bana uyanlar, aydınlık bir basiretle Allah'a davet ederiz. Allah'ı tenzih ederim; ben asla müşriklerden değilim.'
Senden önce de şehir halkından kendilerine vahyettiğimiz erkeklerden başkasını elçi göndermedik. Yeryüzünde gezip dolaşmadılar mı ki, kendilerinden öncekilerin akıbetinin nasıl olduğuna baksınlar? Sakınanlar için ahiret yurdu kesinlikle daha hayırlıdır. Hâlâ ?
Nihayet elçiler ümitlerini kestikleri ve kendilerinin büsbütün sandıkları bir anda yardımımız onlara ulaştı da dilediğimiz kimseler kurtarıldı. Fakat azabımız, günahkârlar topluluğundan asla geri çevrilemez.
Andolsun ki onların sahipleri için nice ibretler vardır. Bu Kur'an, uydurulabilecek bir söz değildir; aksine kendinden öncekileri doğrulayan, her şeyi ayrıntılı olarak açıklayan, inanan bir topluluk için ve bir rahmettir.